محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور، به‌واسطه جایگاه خود طبیعتاً یکی از چهره‌های مهم در توضیح عملکرد دولت و تبیین سیاست‌های اجرایی آن است. با این حال، آنچه در ماه‌های اخیر محل تأمل قرار گرفته، ورود مکرر وی به حوزه‌هایی تخصصی مانند صنعت برق، گاز و حتی مسائل پیچیده اقتصادی و ارزی است.نقد اصلی به قائم‌پناه، از منظر تفکیک مسئولیت‌ها و ضرورت سخن گفتن هر مقام در چارچوب تخصص و مأموریت سازمانی خود است. در حکمرانی حرفه‌ای، هر سخن مقام دولتی می‌تواند بر افکار عمومی، فعالان اقتصادی و حتی بازار اثر بگذارد؛ بنابراین اظهارنظر درباره موضوعات تخصصی، نیازمند دقت، داده و هماهنگی با دستگاه متولی است.برق و فاصله میان وعده و واقعیتقائم‌پناه اوایل تابستان گفته بود برق مردم و صنایع قطع نخواهد شد، با این حال، در عمل خاموشی‌های برق در نقاط مختلف کشور ادامه پیدا کرد و شهروندان در مقاطع مختلف با قطعی برق مواجه شدند.طبیعی است که مدیریت ناترازی برق مسئله‌ای پیچیده است و نمی‌توان تمام آن را به عملکرد یک مقام یا حتی یک دولت نسبت داد. اما وقتی درباره وضعیت خاموشی‌ها صحبت می‌شود، بهتر است آمار و ارزیابی فنی وزارت نیرو و توانیر مبنا قرار گیرد؛ چرا که میان «کاهش خاموشی»، «مدیریت بار»، «خاموشی برنامه‌ریزی‌شده» و «پایداری شبکه» تفاوت‌های فنی وجود دارد. ارز و حساسیت یک جمله در بازار
موضوع دیگر، اظهارات قائم‌پناه درباره وضعیت منابع مالی و ارزی کشور است؛ جایی که گفته بود ارز کافی در خزانه نداریم. در روزهای پس از این اظهارات بازار ارز شاهد افزایش قیمت دلار تا بالای ۲۲۰ هزار تومان بود.نرخ ارز حاصل مجموعه‌ای از متغیرهای اقتصادی، سیاسی، انتظارات تورمی، عرضه و تقاضا و سیاست‌های پولی و ارزی است. اما دقیقاً به همین دلیل، اظهارنظر درباره بازار ارز باید با بالاترین سطح از دقت انجام شود.یک مقام دولتی ممکن است صرفاً قصد بیان مشکلات کشور را داشته باشد، اما ادبیات و نحوه انتقال پیام در بازاری که به «انتظارات» بسیار حساس است، اهمیت ویژه‌ای دارد.در این حوزه، بانک مرکزی و تیم اقتصادی دولت باید مرجع اصلی توضیح درباره منابع ارزی، سیاست ارزی و دلایل نوسانات نرخ ارز باشند.گاز و اعلام قطع گاز در ۱۱ استانقائم‌پناه همچنین چند روز پیش از احتمال قطع گاز در ۱۱ استان در روزهای آینده خبر داد؛ اظهارنظری درباره موضوعی که ماهیت آن کاملاً فنی و در حوزه مسئولیت وزارت نفت و شرکت ملی گاز قرار دارد.در مقابل، احمد زراعت‌کار، معاون برنامه‌ریزی وزیر نفت، از بازگشت حدود ۴۰ درصد ظرفیت آسیب‌دیده پارس جنوبی به مدار تولید خبر داده است.البته این دو گزاره الزاماً متناقض نیستند؛ بازگشت بخشی از ظرفیت تولید گاز به مدار، به معنای رفع کامل محدودیت‌های شبکه یا پایان ناترازی گاز نیست. میان ظرفیت تولید، تولید واقعی، فشار شبکه، انتقال، مصرف نیروگاه‌ها و میزان گاز قابل تخصیص به استان‌ها تفاوت‌های فنی مهمی وجود دارد.
همین مسئله نشان می‌دهد که حوزه انرژی، جایی برای اظهارنظرهای کلی و غیرتخصصی نیست و باید بر اساس داده‌های دقیق دستگاه متولی درباره آن سخن گفت.مسئله، «حق اظهارنظر» نیست؛ «مسئولیت اظهارنظر» استنقد به قائم‌پناه این نیست که چرا درباره مشکلات کشور سخن می‌گوید. اتفاقاً معاون اجرایی رئیس‌جمهور باید درباره عملکرد دولت و مسائل اجرایی پاسخگو باشد. مسئله این است که تبیین عملکرد دولت با ارائه تحلیل تخصصی درباره بازار ارز، شبکه برق یا تولید گاز یکسان نیست.در یک ساختار حرفه‌ای، وزیر نیرو باید درباره برق و خاموشی‌ها، رئیس بانک مرکزی درباره ارز و وزیر نفت و مدیران تخصصی صنعت گاز درباره وضعیت تولید و شبکه پاسخ دهند. نقش معاون اجرایی می‌تواند بسیار مهم‌تر از این باشد: هماهنگ کردن دستگاه‌ها، پیگیری اجرای تصمیمات و ارائه یک روایت منسجم و مبتنی بر گزارش‌های تخصصی به رئیس‌جمهور و افکار عمومی.هیچ مدیری قرار نیست در همه حوزه‌ها متخصص باشد و اتفاقاً پذیرش همین واقعیت، یکی از نشانه‌های مدیریت حرفه‌ای است. معاون اجرایی رئیس‌جمهور می‌تواند به جای ورود مستقیم به جزئیات فنی، از دستگاه‌های مسئول گزارش دقیق بخواهد و سپس نتیجه را به زبان روشن برای مردم توضیح دهد.
در شرایطی که جامعه نسبت به برق، ارز و انرژی حساس است، دولت بیش از هر چیز به سخن دقیق، هماهنگ و مستند نیاز دارد. فاصله گرفتن از اظهارنظرهای پراکنده و سپردن مسائل تخصصی به متولیان تخصصی، نه‌تنها جایگاه معاون اجرایی را تضعیف نمی‌کند، بلکه می‌تواند اعتبار و اعتماد به روایت رسمی دولت را افزایش دهد.